ИНТЕГРИРАЊЕ НА МОРАЛНОСТА ВО ИНТЕЛИГЕНТНИТЕ МАШИНИ – МОЖЕ ЛИ ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА САМОСТОЈНО ДА НОСИ МОРАЛНИ ОДЛУКИ? (Годишен зборник на Филозофски факултет - Скопје, 2024)
Со експанзијата на вештачката интелигенција и напреднитетехнологии, светот во 21 век бргу се менува и наметнува нова динамикана живеење. Иако ваквите промени ги засегаат сите возрасти, помладитегенерации побрзо ги прифаќаат и реагираат попозитивно на нив. Новитекохорти - генерација Z и алфа - живеат во дигитален свет кој влијае врз нивниотначин на живот, интерперсоналните релации, квалитетот на менталнотоздравје, психолошката благосостојба и секојдневните предизвици со кои сесоочуваат. Присуството на таканаречениот „Франкенштајн ефект“ кајнекои возрасни, предизвикан од брзиот развој на вештачката интелигенција ироботиката, ја одразува позицијата „луѓето против машините“, сфаќајќи јавештачката интелигенција како закана за човештвото. Сепак, реалноста едека дигиталниот и човековиот свет не се во конфликт, бидејќи многуминавеќе секојдневно ги користат алатките на вештачката интелигенција. Таае присутна во одредени аспекти на медицината, образованието, бизнисот,правото, земјоделието, индустријата, вселенската технологија и во многудруги области. Имајќи го ова предвид, доменот на моралот се наметнувакако многу важен. Едно често поставувано прашање е: Дали вештачкатаинтелигенција има капацитет самостојно да донесува морални одлуки? Затоа,интегрирањето на моралот во алгоритмите на вештачката интелигенцијае еден од приоритетите на кои интензивно работат интердисциплинарнитимови од областа на инженерството и компјутерските науки, психологијата,филозофијата, социологијата, правото итн. Овој труд го разгледува ова прашањепреку презентирање на наоди од неодамнешни релевантни истражувања кои гидискутираат предизвиците и можностите за интегрирање на димензиите наморалот и воведувањето на човечките вредности во автономните системи коиизвршуваат сложени задачи.
Keywords: моралност; морално расудување; морално одлучување; вештачка интелигенција